donderdag 24 maart 2016

Formatief toetsen, de pilot "Toetsing in het onderwijs integreren" is afgelopen

Doel

Tijdens de studiemiddag van januari hebben we afgesproken om in 2 en 3 havo een aantal weken te proeftuinen met het niet opgeven van toetsen, we zouden
  • doelen (per les of per lessenserie) duidelijk met leerlingen communiceren en toetsing gebruiken om te kijken of die doelen behaald waren. De feedback (en de daaraan gekoppelde actie) zou leerlingen dan uiteindelijk op niveau moeten brengen;
  • toetsloos onderwijs ontwerpen; de activiteit zorgt voor verwerking en beklijving van de stof;
  • denkactiviteit in de les op een hoger bloomniveau brengen, waardoor toetsen niet meer geleerd hoeven te worden, je werkt naar beheersing toe.

Evaluatie

We hebben sindsdien 3 bijeenkomsten met leerlingen en 2 bijeenkomsten met leraren gehad, waarin we de proef hebben gevolgd en eigenlijk kun je uit alle gesprekken de hoofdconclusie trekken dat er nogal wat haken en ogen zitten aan het niet opgeven van toetsen.
  • Leerlingen ervaren echt een druk: “We moeten constant opletten, we mogen niks missen.”
  • Leerlingen zijn druk bezig met het peilen van een leraar: “Geeft hij een signaal dat we een toets kunnen verwachten?”
  • Ouders merken dat kinderen onzeker worden.

Leerlingen zien ongewenste niet bij formatief toetsen passende verschijnselen:
  • Leraren geven hints: Dit zou wel eens een toets kunnen worden, of zeggen op de dag zelf: Straks inderdaad een toets.
  • Leerlingen die ziek geweest zijn moeten de toets meemaken, zonder dat erbij wordt gezegd hoe dit formatief ook waarde heeft.
  • Adviezen (klas 3) zijn bijgesteld na een tegenvallend toetscijfer. In een gesprek met de betrokken leraar gaf deze aan dat dit bijstellen niet alleen vanwege dat cijfer was en lijkt met elkaar praten over de resultaten niet voldoende te hebben plaatsgevonden; heel nadrukkelijk hoort bij het formatieve toetsen het gesprek tussen leraar en leerling.

Ze ervaren weinig didactische verandering:
  • Leerlingen zien alleen in wiskunde- en geschiedenislessen doelstellingen verschijnen. Ze vinden dat heel prettig.
  • Frans werkt met toetsen waarna leerlingen in een niveaugroep komen.

Misschien gebeurt er meer, maar leerlingen en leraren ervaren dat niet.

Tips van leerlingen:
·         Geef keuze in de te maken opdrachten. Leerlingen kunnen dan zelf aan de hand van de doelstelling bepalen welke opdrachten zij moeten maken om tot beheersing daarvan te komen.
·         Engels is ook in de lessen actief bezig met woordenschat, waardoor leerlingen de woorden beter leren, dat zou bij Duits en Frans ook goed kunnen. Nu stamp je voor de toets en ben je twee weken later alles weer kwijt.

Tips van leraren:
  • Start met certificering, waarbij een vak aangeeft “havogecertificeerd” te zijn: werkt volgens de uitgangspunten van ons visiedocument. Dit om leerlingen duidelijkheid te geven.
  • Methodes kunnen niet goed uit de voeten met onze insteek, is het een idee om deskundigen in te schakelen om ons te helpen hoe we eigen materiaal kunnen maken of anderszins.

Hoe nu verder

We (Cobine, Jan, Michel) hebben naar aanleiding van de gesprekken de indruk
  • dat het proeftuinen oplevert dat veel leraren weer eens nadenken over de organische plaats van toetsing in het onderwijsproces;
  • dat dit breekijzer niet automatisch zorgt voor een didactische omslag;
  • dat sommige vakken al omgeslagen zijn (lo, Nederlands);
  • dat er didactisch nog onvoldoende gebeurt om onverwacht toetsen te rechtvaardigen, nu hebben leerlingen er vooral last van, terwijl die er juist profijt van zouden moeten ervaren;
  • het onverwachte krijgt nu te veel nadruk, terwijl het moet gaan om integratie van toetsen in het onderwijs.

We weten ook dat een grote toets een mooi middel is om
  • leerlingen nog eens zelfstandig de stof te laten bestuderen en verwerken;
  • grotere stofgehelen te combineren;
  • een onderdeel af te sluiten.

We willen zeker niet terug naar een met toetsen overladen programma, naar onderwijs dat het moet hebben van motivatie door toetsen, “Dit is belangrijk, want het zit in de toets”. De leerlingen moeten eigenaar worden van hun leren, zoals leraren eigenaar zijn van het onderwijs.

Afspraken

(Inmiddels besproken met leraren en leerlingen)

  • We blijven doorgroeien naar onderwijs dat toetsing integreert in het onderwijs; toetsing is informatie verzamelen.
  • We blijven resultaten noteren in Magister. Ouders moeten ook leren om kinderen eigenaar van hun leren te laten worden. Deze toetscijfers (voldoendes en onvoldoendes) geven informatie, hebben geen consequenties voor de overgang.
  • Het havopunt (rapportpunt, geen gemiddelde, maar een inschatting door de leraar van het niveau van de leerling) telt; leraren houden dat up-to-date. We proeftuinen nu met een eigen waarderingssysteem dat recht doet aan ons formatieve onderwijs. Dit gaat hopelijk spoedig de wat geforceerde combinatie havopunt en Magister vervangen. We streven ernaar om dit het komende schooljaar te gaan gebruiken.
  • Iedere week krijgen 3 vakken de mogelijkheid om een grotere toets op te geven, dus leerlingen hebben maximaal 3 opgegeven proefwerken per week. Doel: leerlingen bestuderen en verwerken nog eens zelfstandig de stof. Deze toets kan dus best gaan over iets wat al wat langer geleden in de klas behandeld is. LET OP: ook voor deze toets geldt dat een onvoldoende nooit een eindpunt kan zijn, ook hier is de toets informatie over de capaciteiten van de leerling en de kwaliteit van het onderwijs.
  • Werkstukken en presentaties tellen we hierin niet mee; leerlingen krijgen daar voldoende tijd voor in de lessen.
  • De tussentijdse toetsmomenten die niet opgegeven worden maken een organisch deel uit van de les, het is een check for understanding en deze verhoogt de toetsdruk niet.
  • Direct na Pasen publiceren we het rooster waaraan onze leraren zich gaan houden.


Allemaal, leerlingen, ouders en leraren, enorm bedankt voor jullie bijdrage aan dit proces. We zijn weer wat wijzer geworden.

maandag 21 maart 2016

Profielkeuze, ervaring van een vierdeklasser

Bijna alle kinderen uit de 4e klas kunnen zich er nog alles van herinneren: de Profielkeuzegesprekken! 
Ze lieten ons wachten op de gang totdat de leerling voor ons naar buiten kwam en blij vertelde wat ze wel/niet voor een profiel gingen doen. Daarna mocht je zelf naar binnen.
Als ik het me goed herinner zat daar 'M.M.J Pijpers' en een ouder van een mede-leerling. Natuurlijk had ik mijn verhaaltje goed voorbereid, wist precies wat ik moest zeggen. Samengevat zei ik: "Ik wil E&M
 doen, omdat die vakken mij erg aanspreken en ik Geschiedenis en Aardrijkskunde heel erg interessant vind".
Mr. Pijpers en zijn gesprekspartner vertelden mij echter dat ze mij vanwege mijn verhaal en mijn "profielkeuzewerkstuk" een echte C&M'er vinden en dat ik waarschijnlijk spijt zal hebben van mijn keuze. Ik, heel eigenwijs, koos toch voor E&M omdat ik mijzelf wilde pushen en uitdagen zodat ik meer kon na de havo.
De commissie was het hier niet mee eens maar liet mij toch mijn gang gaan.
Nu sta ik voor de meeste vakken die ik dus met E&M erbij heb gekozen onvoldoende en moet ik hard werken wil ik het halen. Mijn advies? Luister heel aandachtig naar wat de mensen van de Profielkeuzegesprekken te vertellen hebben en laat het zeker je keuze beïnvloeden.

Sam, havo 4

vrijdag 18 maart 2016

Profielkeuzeproject daverend succes

Alexandra Tsjoeksina , stagiaire Duits:

Het was een bijzondere en vooral een leerzame ervaring. Ik stond ervan te  kijken hoe open, eerlijk en gedreven de leerlingen waren.
Ik leerde de leerlingen vanuit een andere zichtpunt kennen. Het was een dag die zeker voor herhaling vatbaar is.

John van der Sanden, leraar Nederlands en mentor H3A: 

Dinsdagmorgen en er waart een mooie energie dor het havo-gebouw. Sollicitatiegesprekken voor havo 3. Bij de leerlingen zijn er zenuwen. Op gesprek. Dat er een ouder bij zit maakt het echter. Want er volgen echte gesprekken. Met leerlingen die weten wat ze later willen worden. Het pad al uitgestippeld. Leerlingen die nog erg zoekende zijn. Hun keuze maken op basis van wat ze niet willen. Maar stuk voor stuk zijn de gesprekken leerzaam.  Een mooi onderdeel van het project om zicht te krijgen op de profielkeuze. Je wordt verrast door wat de leerlingen laten zien. En er is zelfs al een leerling 'gescout'. Dat kan hij in zijn zak steken.


Mieke (wil graag anoniem blijven omdat haar kind op 3 havo zit):

Een dinsdagochtend op 'de Havo-site' ... deelnemen als ouder aan de sollicitatiecommissie voor de profielkeuze van HAVO 3

In de kou aangekomen op school, je vraagt je af, is dit wel een school ? Je ziet wat leerlingen werken in de aula, er is een centrale post bevrouwd, handig zo'n aanspreekpunt. Er is een wat kleiner lokaal gevuld met leerlingen waar 'ouderwets' les wordt gegeven. Her en der door het gebouw zitten groepjes rustig bij elkaar, met een chromebook aan het werk, even bijkletsen voor de les, of samen om elkaar te steunen voor de sollicitatiegesprekken voor hun profiel. Spannend om voor 'onbekenden' uit te moeten leggen wie je bent, waar je interesses liggen en wat je toekomstplannen zijn. En hoe past je profiel daar nou in, je zou van minder zenuwachtig worden ? Zoveel verschillende kinderen, zoveel keuzes: wat wil ik ?, wat vinden anderen dat ik moet willen ?, kies ik met mijn hart of met mijn verstand ? Pas 14 of 15, er zijn maar weinigen die dan al echt weten wat ze willen worden of welke vervolgopleiding ze willen doen. Zo breed mogelijk houden dan maar ? Als je je hart volgt en ondertussen een beetje logisch blijft nadenken komt het vast goed. Wat er in zit komt er, niet vanzelf natuurlijk, meestal toch wel uit. Bij sommigen snel en bij anderen wat langzamer ... omdat er na het Odulphus nog zo'n 50 jaar werk/studie voor de boeg zijn, zal het toch uitdraaien op 'een leven lang leren'.

Sara Laabdi, stagiaire Frans:

Ten eerste ben ik erg verrast over de diversiteit van de leerlingen! Er is zoveel verschil tussen de karakters en beroepsbeelden van de leerlingen… Sommigen hebben een doel voor ogen en weten precies wat zij willen. Anderen hebben wat bredere toekomstperspectieven. Allen zijn zeer geïnteresseerd in de gekozen vakken en weten waar hun talenten liggen. Van een 3havo- leerling verwachten wij eigenlijk ook niet dat hij/zij nu al precies weet wat haar/zijn toekomstig beroep zal zijn. Daarom was het voor mij verbazingwekkend dat sommigen zich goed hebben verdiept in wat zij later willen gaan doen. Ik denk dat het vooral komt door dit project. Zij zijn zich niet alleen bewuster geworden over de mogelijkheden qua beroepen, maar ook wat wel of niet bij hen past. Dat kunnen zij heel erg goed verwoorden. Chapeau!
De leerlingen vertelden erg enthousiast over zichzelf, hobby’s, talenten en kwaliteiten. Bij het vertellen over hun passies spatte het enthousiasme ervan af! Tevens waren zij erg eerlijk wanneer er gevraagd werd over hun leerpunten en vakken waar zij moeite mee hebben. Al met al ben ik weer ervaring rijker geworden qua in hoe de leerlingen zijn. Hiermee bedoel ik dat je de leerlingen naast de gewone lessen beter leert kennen. Ik heb nu ook zeker een goed beeld bij wat de leerlingen in de toekomst willen bereiken.

Maurice Neuféglise, vader:


Solliciteren op het profiel waarvan je denkt dat deze het beste bij je past. Dat is al een opgave en vervolgens zit er naast de docent ook nog een onbekende vader van een schoolgenoot. Samen met Pieter heb ik 6 leerlingen mogen ontvangen. Van ‘heel zeker weten’ tot en met ‘ik twijfel en weet het zeker nog niet’.
Prachtig om te zien hoe de meesten veel aandacht hebben gegeven aan het werkstuk en de leerlingen er ook herkenbaar in waren. Enkele kwam langzaam op gang, andere konden de rem niet vinden. Leuk om op deze manier betrokken te zijn bij school.

maandag 14 maart 2016

De derdeklassers online

Hierboven is nu ook de link naar de verzamelsite van alle sites van de derdeklassers verschenen. Handig voor het profielkeuzeproject, de sollicitatiecommissie kan nu bekijken of jouw brief klopt met het beeld dat jij op internet van jezelf geeft.
Staat jouw site er nog niet bij of werkt jouw link niet, reageer hieronder en ik pas je link aan of voeg hem toe.

woensdag 2 maart 2016

Onrust over formatief toetsen, we zijn aan het leren

Zoals je weet zijn we na carnaval in klas 2 en 3 begonnen met een pilot waarin we niet summatief willen toetsen (lees hier als je wilt afhaken door het woordje summatief). In deze periode gaan leraren extra hun best doen om toetsing in het onderwijs te integreren, om toetsloos onderwijs te ontwerpen en om het denkniveau ín de les te verhogen.
Om dit te bevorderen hebben we ons een concrete uitdaging gesteld: leraren mogen geen toetsen opgeven, maar moeten hun leerlingen wél duidelijk maken dat zij leren en wat zij leren. Daar gebruik je ook toetsen voor.
In de eerste bijeenkomst met meedenkende leerlingen (met minstens 2 per klas was dat een groep van 14 echt betrokken vertegenwoordigers) bleek dat de pilot bij een aantal kinderen voor stress zorgt. Zij ervaren de druk van de 'onverwachte toets', want, ja, de resultaten worden vastgelegd in Magister, ze leveren immers informatie en die wil je bewaren zodat je kunt zien waar nog aandacht nodig is.
Gisteren hebben leraren een eerste evaluatie gehad en ook voor hen bleek de pilot wisselend te verlopen. Waar de ene lerares (geschiedenis, die ook in de leerlingenbijeenkomst complimenten kreeg) tevreden vertelde over haar slotvragen van de les die kinderen meegaf of ze de stof voldoende verwerkt hadden, worstelde een ander met: hoe moet ik nu afsluiten?
Ook ouders denken volop mee en daar zijn we heel blij mee. Met sommige ouders hebben we een gesprek gevoerd en we horen nu ook dat mentoren vragen krijgen. Hieronder lees je een antwoord op een uitgebreide brief van een ouder. Dit antwoord levert ook andere ouders wellicht meer duidelijkheid.
Gebruik gerust ook dit blog om mee te praten en mee te denken. Daar profiteren we allemaal van.

Een ouderbrief 

(gepubliceerd met toestemming schrijver)

Geachte heer Beesems,
In uw mail d.d. 1 februari  2016 stelt u de ouders op de hoogte van het doorvoeren van een experiment met betrekking tot het gebruik van formatieve toetsing binnen 2 en 3 HAVO.  In die mail brengt u naar voren dat u de ervaringen met deze nieuwe vorm van toetsing evalueert met leraren en leerlingen. In dit licht wil ik graag als ouder enkele punten met u delen. Dit op grond van eerste ervaringen van mijn zoon.